
Werkvormen rond meertalige identiteit
Iedere leerling brengt een eigen verhaal mee. Voor meertalige leerlingen spelen ook de talen die zij spreken, hun achtergrond en ervaringen een belangrijke rol in wie ze zijn. Door daar aandacht voor te hebben, leer je een leerling beter kennen en ontdek je wat die meebrengt naar de klas. Wanneer een leerling zich gezien en erkend voelt, draagt dat bij aan het welzijn en de betrokkenheid.
Werkvormen om leerlingen beter te leren kennen
Hoe maak je de talen, ervaringen en identiteit van leerlingen zichtbaar? De werkvormen op deze pagina helpen je om hierover met leerlingen in gesprek te gaan. Zo ontdek je bijvoorbeeld welke talen zij spreken, waar ze die gebruiken en welke betekenis die voor hen hebben.
Gebruik de werkvormen als inspiratie. Kies wat past bij de leerling, de situatie en het doel van het gesprek.
Ook aan de slag met individuele begeleiding?
Naast de werkvormen om talen en identiteit zichtbaar te maken, vind je praktische hulpmiddelen om de taalontwikkeling en ondersteuningsbehoeften van individuele leerlingen in kaart te brengen.
Bekijk individuele begeleiding
Talenmindmap
Hoe gebruik je de werkvorm?
Iedere leerling maakt een eigen talenmindmap op A3-papier. De leerling schrijft de eigen naam in het midden en noteert daaromheen de talen die hij of zij kent. Met verschillende kleuren vult de leerling per taal aan:
waar de taal aan doet denken;
met wie en waar de taal wordt gesproken;
hoe vaak de taal wordt gebruikt;
waarover de leerling in die taal praat;
welke taal de leerling gebruikt om bijvoorbeeld te denken, dromen, rekenen of emoties te uiten;
in welke taal de leerling zich het sterkst en minst sterk voelt.
Bespreek de talenmindmaps na afloop met de leerlingen om meer zicht te krijgen op de talige diversiteit en het taalgebruik in de klas.
Wat heb je nodig?
A3-papier
Pennen of stiften in verschillende kleuren
Werkblad Mijn talenmindmap
Tijdsduur: ongeveer 1 lesuur
Download werkblad Mijn talenmindmapTalenboom
Met de talenboom brengen leerlingen in beeld welke talen en dialecten zij spreken en met wie ze die gebruiken. De werkvorm maakt de talige diversiteit in de klas zichtbaar en geeft inzicht in de talen die een rol spelen in de omgeving van de leerling.
Voor wie?
Leerlingen vanaf groep 5 van het primair onderwijs tot en met de brugklas van het voortgezet onderwijs.
Hoe gebruik je de werkvorm?
Iedere leerling krijgt het werkblad Mijn talenboom en vult eerst de eigen naam in. Vervolgens geeft de leerling bij verschillende familieleden en andere personen aan welke taal of welk dialect hij of zij met diegene spreekt.
Spreekt een leerling nog andere talen met personen die niet op het werkblad staan? Dan kunnen de lege rondjes worden gebruikt om deze personen en talen toe te voegen.
Wat heb je nodig?
Werkblad Mijn talenboom
Pen of potlood
Tijdsduur: ongeveer 1 lesuur
Download werkblad Mijn TalenboomTalenposter
Met de talenposter onderzoeken leerlingen welke talen en taalvormen zij gebruiken en welke betekenis die voor hen hebben. Door talen een kleur en een plek in een silhouet te geven, maken leerlingen hun eigen talenprofiel zichtbaar en ontstaat ruimte voor gesprek over taal, identiteit en diversiteit.
Voor wie?
Leerlingen vanaf groep 3 in het primair onderwijs, t/m de onderbouw van het voortgezet onderwijs
Hoe gebruik je de werkvorm?
Leerlingen gebruiken het werkblad of maken zelf een silhouet. Bespreek eerst welke talen en taalvormen zij gebruiken, bijvoorbeeld thuis, op school, met familie of online. Daarna geven leerlingen iedere taal een kleur en een plek in het silhouet die voor hen passend voelt. Bespreek de talenposters na afloop samen en laat leerlingen vertellen over hun keuzes en wat de verschillende talen voor hen betekenen.
Wat heb je nodig?
Werkblad Mijn talenposter of grote vellen papier
Teken- en kleurmateriaal
Eventueel verschillende creatieve materialen
Tijdsduur: ongeveer 1 tot 2 lesuren, afhankelijk van de gekozen werkwijze.
Download werkblad Mijn talenposterTalennetwerk
Met het talennetwerk brengen leerlingen in beeld met welke talen zij gedurende hun dag of week in aanraking komen. Zo krijg je inzicht in de talen die een leerling spreekt én hoort en wordt de talige diversiteit in de klas zichtbaar.
Voor wie?
Leerlingen vanaf groep 5 van het primair onderwijs tot en met de onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Hoe gebruik je de werkvorm?
Leerlingen vullen eerst hun naam in op het werkblad. Daarna brengen ze in de verschillende vakken in kaart welke talen ze spreken en horen en in welke situaties ze daarmee in aanraking komen. Bespreek het talennetwerk na afloop klassikaal of individueel en ga in gesprek over de rol die verschillende talen spelen in het dagelijks leven van de leerling.
Wat heb je nodig?
Werkblad Mijn talennetwerk
Pen of potlood
Tijdsduur: ongeveer 1 lesuur.
Download werkblad Mijn talennetwerkTalenlevenslijn
Met de talenlevenslijn brengen leerlingen belangrijke gebeurtenissen en periodes uit hun leven in beeld. Door ook taalervaringen toe te voegen, wordt zichtbaar wanneer talen een rol kregen in hun leven en hoe zij het leren en gebruiken ervan hebben ervaren.
Voor wie?
Leerlingen vanaf groep 7 van het primair onderwijs tot en met de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
Hoe gebruik je de werkvorm?
Leerlingen denken eerst na over belangrijke momenten en periodes in hun leven en plaatsen deze vervolgens op een tijdlijn. Positieve ervaringen komen boven de lijn en negatieve ervaringen eronder. Laat leerlingen eventueel ook aangeven wanneer zij bepaalde talen leerden of gingen gebruiken en hoe zij dit hebben ervaren.
Je kunt vooraf je eigen levenslijn als voorbeeld laten zien, zodat leerlingen weten wat de bedoeling is.
Wat heb je nodig?
Werkblad Mijn (talen)levenslijn of een groot vel papier
Pennen en stiften in verschillende kleuren
Tijdsduur: ongeveer 1 lesuur.
Aandachtspunt
Een levenslijn kan persoonlijke of gevoelige ervaringen naar boven brengen. Geef leerlingen daarom zelf de ruimte om te bepalen welke gebeurtenissen zij willen opnemen en wat zij daarover met anderen willen delen.
Download werkblad Mijn (talen)levenslijnBegroeten in meerdere talen
Doelgroep
Groep 1 t/m 4 primair onderwijs
Doelen
Soepelere overgang van thuis naar de schooldag.
Betrokkenheid tonen aan het kind (en ouders); waardering voor de thuistaal/thuistalen.
Modelen dat fouten maken mag, het gaat om het proberen.
Begroet meertalige leerlingen (en hun ouders) bij binnenkomst in hun thuistaal en de schooltaal (“Goedemorgen, Furkan. Merhaba!”). Dit vergt wellicht wat oefening van de leerkracht (vooral bij meerdere thuistalen in de klas), maar ook dat proces is een mooi voorbeeld voor de leerlingen; fouten maken mag, gewoon proberen. Stimuleer de leerlingen ook om elkaar in elkaars thuistaal te begroeten, waarschijnlijk leren zij het sneller dat de leerkracht!
Tellen en getallen in meerdere talen
Doelgroep
Groep 1 t/m 4 primair onderwijs
Doelen
Link leggen tussen thuistaal en schooltaal.
Inzicht krijgen in wat de leerling al kan; misschien lukt het tellen/rekenen nog niet in de schooltaal, maar ligt er al wel een basis in de thuistaal.
Tel samen in verschillende talen, naast de schooltaal, bijvoorbeeld in kringactiviteiten of rekenlessen. Door naast elke taal ook de schooltaal te gebruiken, linken de kinderen de thuistaal en schooltaal makkelijker aan elkaar.
Daarnaast is dit een mooie oefening waarbij samen plezier hebben rondom verschillende talen (en de uitspraak van de juf/meester) zorgt voor een ontspannen sfeer.
Voorleesboeken in verschillende talen
Doelgroep
Groep 1 t/m 4 primair onderwijs
Doelen
Betrokkenheid bij het voorlezen vergroten.
Stimuleren van lezen in thuistaal.
Eventueel preteachen door ouders thuis.
Zoek in de (school)bibliotheek of online naar anderstalige versies van een voorleesboek van de klas. Door deze aan de kinderen (en hun ouders) te laten zien, wordt de betrokkenheid vergroot.
Door dit ook aan ouders te communiceren (bijvoorbeeld via de nieuwsbrief of een apart bericht), kunnen ouders thuis hetzelfde boek voorlezen, wat naast het vergroten van de betrokkenheid ook een mooi preteaching moment is voor het voorlezen op school.
Er zijn online ook veel video’s te vinden waarbij bekende prentenboeken in verschillende talen worden voorgelezen.
Kijk ook eens op: https://prentenboekeninalletalen.nl/ of https://vanalletalenthuis.nl/
Labelen van woorden in verschillende talen
Doelgroep
Groep 1 t/m 4 primair onderwijs
Doelen
Betrokkenheid van leerlingen vergroten.
Inzicht krijgen in wat de leerling al kan/weet.
Samen kijken naar en inzicht krijgen in talen.
Als je met een nieuw thema aan de slag gaat of als je de kinderen nieuwe woorden aanleert, zoals kleuren, dan kan je de woorden ook laten labelen in andere talen. Label niet alleen de woorden, maar kijk ook samen naar de overeenkomsten en leg verbanden tussen de schooltaal en thuistaal, bijvoorbeeld blauw en blue en rood en rojo.
Ook aan de slag met individuele begeleiding?
Naast de werkvormen om talen en identiteit zichtbaar te maken, vind je praktische hulpmiddelen om de taalontwikkeling en ondersteuningsbehoeften van individuele leerlingen in kaart te brengen.
Bekijk individuele begeleiding