Religie-spiekbriefjes geven docenten houvast
Wat speelt er bij islamitische leerlingen tijdens de Ramadan? Hoe wens je hindoeïstische leerlingen een gelukkig Divali? En hoe ga je om met orthodoxe en conservatieve leerlingen als je zelf heel anders in het leven staat? Daar heeft Mayke van den Hurk, student Religiewetenschappen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, iets op bedacht: religiekaarten.
Klaslokalen in de Brainportregio worden cultureel steeds diverser. Als docent krijg je niet alleen te maken met allerlei thuistalen, maar ook met verschillende religies. ‘Veel docenten vinden geloof best een lastig onderwerp. Moet je het er over hebben of juist liever niet?’, vertelt Mayke. Daarom maakte ze, op verzoek van Brainport voor Onderwijs, een whitepaper die bestaat uit tien religiekaarten, een setje ‘spiekbriefjes’ voor docenten. Ook gaf ze hierover een workshop tijdens het congres Grenzeloos Goed Onderwijs.
Rituelen en symbolen
De ‘spiekbriefjes’ zijn handzame kaarten op A5-formaat. Hierop staan nuttige weetjes over de grote wereldreligies: Boeddhisme, Jodendom, Hindoeïsme, Christendom en Islam. Zo zie je in één oogopslag wat de belangrijkste rituelen en symbolen zijn, of er speciale voedingsvoorschriften zijn, wat de belangrijkste feestdagen zijn en hoe je leerlingen daarmee kunt feliciteren. Mayke liet de informatie checken door mensen uit de beschreven religies. ‘Ik ben een witte Nederlander met een katholieke opvoeding, ik kan niet in mijn eentje bepalen wat ik over iemand anders z’n geloof ga vertellen.’
De kennis op de religiekaarten geeft houvast, maar dat is niet het belangrijkste, zegt Mayke. ‘Het gaat erom dat je beseft dat niemand neutraal is ten opzichte van religie. Dat kleurt de manier waarop je omgaat met dit onderwerp. Het is daarnaast ook belangrijk om te beseffen dat religies niet in beton gegoten zijn. Iedere gelovige vult zijn of haar geloof anders in. Vul dus niet voor de ander in hoe die denkt, maar ga het gesprek aan. Anders ontneem je de ander de kans om zich in jou te verplaatsen.’
Veilig klimaat
Maar wat kan het je als docent opleveren als je met je leerlingen over religieuze en culturele verschillen durft te praten? ‘Als leerlingen voelen dat dit onderwerp geen taboe is, zorgt dat voor een veilig klimaat in je klas en daarbuiten. Kinderen durven zichzelf te zijn én leren de ander niet te veroordelen. Anders over dingen denken geeft niet, zolang je wel respect hebt voor elkaar. Een belangrijke les die je je leerlingen kunt leren.’ Op het congres sprak Mayke een docent die een relatie had met iemand van hetzelfde geslacht, en daar ook in de klas geen geheim van maakte. ‘Die docent had een gesprek met een leerling die zei: ik snap dat jij je leven zo invult, maar vanuit mijn overtuiging is het moeilijk om dit te accepteren. Toch konden ze hierover fijn en respectvol praten. Juist omdat deze docent niet wegdook, werd de situatie niet ongemakkelijk.’
Gezien voelen
Mayke denkt dat het belangrijk is om je als docent bewust te zijn van de rol die religie speelt in het leven van veel leerlingen. ‘Tachtig procent van de wereldbevolking beschouwt zichzelf als religieus. Daar moet je dus iets mee, of je nu wil of niet.’ Sterker nog, ze denkt dat open omgaan met de verschillende religies in de klas iets kan toevoegen. ‘Als je je moslimleerlingen bijvoorbeeld een fijne Ramadan wenst, voelen ze zich gezien. En dat is wat je wil bereiken in de klas: dat je elkaar écht ziet en respecteert.’
Dit artikel stond ook in De Pionier, het magazine voor onderwijsprofessionals vol inspirerende verhalen, praktische voorbeelden en ideeën die je morgen al kunt toepassen in je klas, opleiding of school. Als je nieuwsgierig bent kun je alle Pioniers hier bekijken.
Bekijk De Pionier hier