Data als sleutel tot groei in Brainport Eindhoven
In Brainport Eindhoven staan inmiddels meer dan duizend bedrijven op een wachtlijst voor een aansluiting. Dat remt niet alleen de groei, maar zet ook de verduurzaming van de regio onder druk. Toch kiezen ze niet voor stilstand, maar voor samenwerking. Met Data Safe House als digitaal knooppunt bouwen de bedrijven en netbeheerder Enexis aan een gedeelde datastructuur, waarmee verduurzamingsplannen beter geïnterpreteerd kunnen worden.
Onzichtbare rem op innovatie
“Onze regio groeit al een aantal jaren harder dan de rest van Nederland,” stelt strategisch adviseur Didier Barrois van Brainport Development. “Maar op alle verdeelstations in de regio zit de boel vast. Bedrijven staan op een wachtlijst voor stroom. En intussen willen ze verduurzamen, elektrificeren en uitbreiden.”
Ook wonen, mobiliteit en infrastructuur vragen om meer vermogen. Het gevolg: een onzichtbare rem op innovatie. Bedrijven meldden zich individueel bij netbeheerders, gemeenten, de Metropoolregio Eindhoven en bij Brainport Development. “We zagen versnippering,” vertelt Didier. “Daarom begonnen we een loket samen met Enexis. Om individuele cases te bundelen en slimmer te kijken: waar is ruimte, waar kunnen we pieken afvlakken, waar kunnen we clusteren?”
Zo ontstond ook het idee om met Energy Hubs te werken: collectieve afspraken op bedrijventerreinen om beter gebruik te maken van het bestaande net. “We hebben groepscontracten opgesteld en op sommige terreinen werken ondernemers nu samen in het voorkomen van piekbelasting. Bijvoorbeeld door niet alle cleanrooms tegelijk op te starten. Zo ontstond ruimte binnen het bestaande net.”
Van wachten naar weten
Die bundeling groeide uit tot een bredere aanpak, met het gebruik van Data Safe House als centraal loket voor data-uitwisseling. “We zagen in het havengebied Rotterdam hoe met Data Safe House veilig en centraal data werd opgehaald,” vertelt Didier. “In eerste instantie dachten we: dat is voor de clusters met grote industriepartijen, maar niet voor ons. Maar eigenlijk liepen we tegen dezelfde problemen aan: netbeheerders hebben data nodig voor realistische investeringsplannen. En zo zijn we via het Ministerie van Klimaat en Groene Groei weer in contact gekomen met Data Safe House. We kunnen gewoonweg niet gaan zitten wachten.”
Wat doet Data Safe House hier anders?
Lasse Westerhof van Data Safe House licht toe: “In Brainport moesten we de aanpak die we bij geconcentreerde clusters in Nederland hanteren iets aanpassen. We hebben hier geen 25 grote bedrijven in één havengebied, maar hebben ons gericht op 200 grote en kleine bedrijven verspreid over 21 gemeenten. De sleutel? De rol van de relatiemanagers van Enexis. Zij hebben warme contacten met de bedrijven en introduceerden wat Data Safe House doet en waarom het helpt. Dat had een enorm vliegwieleffect.”
Het digitale platform zelf is aangepast voor kleinere bedrijven: eenvoudiger, intuïtiever, en met focus op elektriciteit. “We hebben alle overbodige velden naar de achtergrond gebracht, zodat bedrijven die alleen met elektriciteit en gas werken snel en zelfstandig hun gegevens kunnen invoeren,” aldus Lasse. “Waterstof en andere energiemodaliteiten kunnen ook worden ingevoerd, maar zijn optioneel.”
“Het is belangrijk dat bedrijven zo eenvoudig en veilig mogelijk data kunnen delen.”
Lasse Westerhof, projectcoördinator bij Data Safe House
Waarom bedrijven meedoen
Veel bedrijven staan al jaren op een wachtlijst, maar waren toch sceptisch. Didier hoorde: ‘Waarom zouden we data geven over de komende 15 jaar, als we nu al niet geholpen worden?’ Maar het tij keerde. “We legden uit: als je data deelt, kunnen netbeheerders betere plannen maken en heb je als bedrijf invloed op de toekomstige energie-infrastructuur. En als jij je cijfers niet deelt, vertraag je ook de ontwikkeling van je buren. Dat regionale belang, dat begrijpen de bedrijven heel goed. De netproblematiek raakt de hele keten.”
“Bedrijven begrijpen nu dat data delen verder gaat dan het eigen belang en de hele regio raakt.”zo eenvoudig en veilig mogelijk data kunnen delen.”
Didier Barrois, Brainport Development
Lasse vult aan: “De veiligheid en vertrouwelijkheid van het platform helpen enorm. Als gemeenten, onderzoeksbureaus of Brainport Development zelf data nodig hebben, hoeven niet 200 bedrijven apart benaderd te worden. Data Safe House fungeert als dé centrale plek. En alleen met toestemming van de bedrijven krijgen ze toegang tot bepaalde data. Dat scheelt iedereen tijd en administratieve last.”
Realisme
De eerste inzichten zijn hoopgevend. “We zien ambitieuze, maar realistische prognoses,” zegt Lasse. “En we valideren de data samen met de DSH-manager. Zo kunnen netbeheerders er echt iets mee. Er zit geen overschatting of onvolledigheid meer in.”
Didier: “Samen met Enexis kijken we waar bedrijven kunnen besparen, zelf energie kunnen opwekken en opslaan, of energie kunnen delen met anderen. Sommige partijen geven aan dat ze restwarmte beschikbaar hebben. Anderen willen opwekken op eigen locatie. Daardoor kunnen we nu al meer doen met het bestaande net.”
Lasse: “Een ander inzicht is dat het gasverbruik de komende jaren gaat dalen, maar dat dat niet automatisch leidt tot een even grote stijging van elektriciteit. Die nuance helpt de netbeheerder bij het plannen.”
Onderdeel van standaard proces
Inmiddels hebben de gezamenlijke netbeheerders in Nederland Data Safe House officieel aangewezen als het centrale platform voor het ophalen en delen van data over verduurzamingsplannen. Bedrijven actualiseren hun gegevens jaarlijks; netbeheerders gebruiken die informatie rechtstreeks voor netplanning en investeringsbeslissingen. Daarmee is data-uitwisseling een vast onderdeel geworden van bestaande processen zoals DIVIT (de voormalige Cluster Energie Strategie).
“We zijn voorbij de fase van overtuigen,” zegt Lasse. “Data Safe House hoort nu bij de normale werkwijze. De netbeheerder vraagt om een update, het bedrijf levert die aan, wij valideren en zorgen dat de data bruikbaar is. Zo ontstaat een gedeeld en realistisch beeld van de toekomst. Dat is precies wat nodig is om groei en verduurzaming, zoals hier in Brainport Eindhoven, mogelijk te maken.”