ChipNL Competence Center en het Beethoven-programma versterken elkaar
Er gebeurt veel in en rond de Brainportregio op het gebied van de semiconsector: van machinebouw en geïntegreerde fotonica tot chipdesign en geavanceerde test- en pilotfaciliteiten. Logisch dus dat er met veel interesse naar Brainport wordt gekeken. Landelijk, maar ook internationaal. Dat leidt er onder andere toe dat een groot deel van de Beethovengelden landen in onze regio. En ook het ChipNL Competence Center (ChipNL CC) heeft zijn vestiging in Brainport. Mooi, al die initiatieven en gelden voor de regionale semicon. Maar hoe zorg je dat je door de bomen het bos nog ziet? En dat het ene initiatief het andere versterkt, in plaats van tegenwerkt? Een interview met Rutger Holtzer en Nick Hol over vraagarticulatie, talenttekort en de kunst van het verbinden.
Rutger Holtzer werkt als Program Lead Talent voor het ChipNL CC én voor Beethoven, het regionale programma voor de semiconsector. Nick Hol is volledig in dienst van het ChipNL CC en is daarmee ook landelijk en internationaal actief. De twee werken actief samen op het thema talent. Rutger legt uit hoe zijn twee opdrachten zich tot elkaar verhouden: ‘Vanuit Beethoven werk ik operationeel, dicht op de regio en het bedrijfsleven. Vanuit het ChipNL CC kijk ik veel meer landelijk en vanuit een regierol. Die combinatie is waardevol, want ik zie hoe beide werelden in elkaar grijpen.’ Nick: ‘Rutger en ik vullen elkaar écht aan. Hij heeft twintig jaar ervaring in skills- en talentontwikkeling vanuit het bedrijfsleven, onder meer bij ASML. Ik kom uit de technische natuurkunde, heb in venture capital gewerkt en ken de internationale context goed. Dat maakt onze samenwerking effectief.’
Vraagarticulatie
Een centraal begrip in het werk van de twee is vraagarticulatie. Of, zoals Rutger het liever noemt: ‘learning needs’. ‘Het klinkt als onderwijsjargon, maar het is eigenlijk heel concreet: wat heeft de semiconsector nu en in de toekomst nodig aan mensen en vaardigheden? Hoeveel, op welk niveau, en hoe verandert dat?’ Vanuit Beethoven wordt dat vraagstuk direct opgepakt: collega’s gaan het gesprek aan met bedrijven, scholen worden benaderd en opleidingen worden uitgebreid of bijgesteld. Het ChipNL CC opereert op een ander niveau. ‘Wij bundelen data uit verschillende landelijke regio’s en maken een nationaal en Europees overzicht’, legt Nick uit. ‘Ik zie het ChipNL CC als een kenniscentrum, niet als een uitvoeringsorganisatie.’ Rutger sluit zich daarbij aan. ‘Beethoven kan de diepte in. Wij kunnen dat als ChipNL CC met drie man voor het hele land niet. Door overzicht te bieden, kunnen wij signaleren waar gaten vallen en vervolgens de juiste partijen bij elkaar brengen.’
Horizontale verbinder
Het ChipNL CC en Beethoven streven eenzelfde doel na: de semiconsector in Nederland en Europa faciliteren zodat die zich in de volle breedte kan ontwikkelen. Dat maakt samenwerking logisch.’ Nick: ‘Als ChipNL CC zijn wij de horizontale verbinder. We proberen programma’s zoals Beethoven, Photon Delta en QDNL met elkaar in contact te brengen. Niet om ze samen te voegen, maar zodat ze van elkaar leren en niet onnodig overlappen.’
Schaalsprong
Een ontwikkeling die de Brainportregio al jaren in zijn greep houdt is de schaalsprong: een snelle groei van het aantal vacatures in de semiconsector. Dat begrip is inmiddels geen toekomstmuziek meer. Het aantal vacatures stijgt hard en zal de komende tijd alleen maar verder toenemen. Rutger: ‘Uit de meest recente vacaturemonitor van het ChipNL CC blijkt dat met name het aantal mbo-vacatures fors toeneemt. Het zijn op dit moment de praktisch geschoolde vakmensen die het verschil maken.’ Nick ziet dit ook Europees bevestigd: ‘De verwachting is dat de EU Chips Act 2.0 een grotere nadruk legt op Vocational Education Training, wat wij mbo noemen. De sector heeft praktisch geschoolde professionals nodig die machines bouwen, onderhouden en bedienen.’
Oplossing uit onverwachte hoek
Waar het ChipNL CC constateert, is het aan Beethoven om met die uitdaging aan de slag te gaan. ‘We merken dat de instroom van technici hapert. Slechts twintig procent van de Nederlandse jongeren kiest voor een technische opleiding, een van de laagste percentages in de EU. Rutger: ‘We moeten als Nederland werken aan de populariteit van de sector.’ Misschien komt de oplossing wel uit onverwachte hoek. ‘We kijken vanuit Beethoven heel actief naar zij-instromers. En ook buiten de gebaande paden. Zo blijken nagelstylisten uitstekend te functioneren in de in-line motorenfabriek van ASML. Ze kunnen nauwkeurig werken en zijn heel erg gericht op kwaliteit.’ Rutger: ‘Een van de grootste drempels voor zij-instromers is inkomensverlies tijdens omscholing. Dat zijn obstakels die we binnen Beethoven proberen weg te nemen.’
Constateren en aanjagen
Vanuit het ChipNL CC zijn de heren druk met lobbyen richting Den Haag en Brussel. ‘Daarnaast brengen we partijen bij elkaar die anders langs elkaar heen werken.’ Een concreet voorbeeld: het ChipNL CC signaleerde een chip design-game die aan de TU/e wordt ontwikkeld samen met TU Twente en TU Delft. Via contacten in Brussel vond het ChipNL CC een Europese subsidie die perfect aansloot. ‘Nu kijken we of we het consortium kunnen helpen opbouwen en de game over Europa kunnen uitrollen’, vertelt Nick. ‘Dat is precies wat wij kunnen toevoegen: de verbinding leggen die anderen niet zien.’
Beethoven en ChipNL Competence Center
Beethoven is een landelijk programma, gericht op de brede ontwikkeling van de semiconsector: van talent en huisvesting tot infrastructuur. Het programma heeft grote uitvoerende kracht en werkt nauw samen met bedrijven en onderwijsinstellingen in de regio.
Het ChipNL Competence Center is een landelijk en Europees initiatief, voortgekomen uit de EU Chips Act. Elk EU-land heeft een eigen Competence Center. Het ChipNL CC opereert hoogover: het verbindt programma’s, schept overzicht en ondersteunt start-ups en scale-ups. Op het gebied van talent biedt het een nationaal platform met cursussen en opleidingen voor de semiconsector.
Brainport Development vervult een sleutelrol als penvoerder en aanjager van het ChipNL CC én als penvoerder van het thema Talent van Beethoven.