Bestaanszekerheid gaat over de basis die mensen nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving. Het gaat om inkomen, werk, opleiding en de financiële ruimte om tegenvallers op te vangen. In een regio als Brainport, waar de economische ontwikkeling groot is, helpt dit onderdeel scherper te krijgen in hoeverre inwoners kunnen meeprofiteren van deze groei. Want achter gemiddelde welvaart kunnen grote verschillen schuilgaan. Deze cijfers laten zien waar inwoners financiële ruimte ervaren, waar kwetsbaarheid ontstaat en hoe kansen op werk en ontwikkeling verdeeld zijn in de regio.
Binnen dit deel kijken we naar trends in:
•    inkomen en vermogen
•    opleidingsniveau en beroepsvaardigheid
•    sociaal-economische positie

Inkomen en vermogen

Grote verschillen in besteedbaar inkomen en vermogen tussen verschillende huishoudens

In 2023 ligt het besteedbaar inkomen van een huishouden in de Brainportregio met huurwoning 50,8% lager dan een huishouden in het bezit van een eigen woning. Het gemiddeld besteedbare inkomen ligt het hoogste voor een huishouden die een inkomen heeft als zelfstandige met 78.000 euro. Dit is iets hoger dan het landelijke gemiddelden van 76.000 euro. Ook heeft deze groep het grootste gemiddeld vermogen met 866.000 in de Brainportregio. 
Het huishouden met het laagst gemiddeld besteedbaar inkomen is het eenpersoonshuishouden met 28.000 euro. De huishoudens die het laagste gemiddelde vermogen hebben zijn inwoners met een huurwoning en huurtoeslag (5.000 euro), studiefinanciering (7.000 euro), uitkering sociale voorzieningen (16.000 euro), t/m 25 jaar (18.000 euro) en tot slot huurwoning geen huurtoeslag (52.000 euro)
Als er naar de trend van de afgelopen zes jaar wordt gekeken dan is te zien dat het gemiddeld besteedbaar inkomen voor alle huishoudens hard stijgt maar dat het gemiddeld vermogen afvlakt sinds 2022. 

Ongeveer 10% geeft aan moeite te hebben met rondkomen in de Brainportregio

In de Brainportegio is het gemiddelde percentage personen die aangeeft moeite te hebben met rondkomen 11,3%. Per gemeente zie je nog wel grotere verschillen. Een landelijke trend is bijvoorbeeld dat in stedelijke gebieden, zoals Eindhoven en Helmond, dit percentage hoger ligt. Beiden steden hebben een percentage van 16,6%. Daaropvolgend is gemeente Deurne met 15,5%, Cranendonck met 13,7% en Geldrop-Mierlo met 12,7%. 
Verder geven personen tussen de 18-65 jaar, gemiddeld 13,2%, vaker aan moeite te hebben met rondkomen dan de groep 65 jaar of ouder, gemiddeld 6,2%. Het verschil tussen mannen (gem. 11,1%) en vrouwen (gem. 11,6%) is groot tussen de gemeentes. In Best hebben 6,7% meer vrouwen moeite met rondkomen, terwijl in Someren 5,5% meer mannen aangeven moeite te hebben met rondkomen.

Minder instromers met geregistreerde problematische schulden in 2025

Het aandeel van huishoudens dat instroomt met geregistreerde problematische schulden in 2025 is in Eindhoven, 1,5%, en Helmond, 2,4%, het hoogst. Opvallend is dat in het jaar 2023 en 2024 er gemiddeld een hogere instroom van huishoudens met schulden is geweest dan in 2022 en 2025. Dit zou de nasleep van corona kunnen zijn geweest. 
Als het om het absoluut aantal huishoudens dat instroomt met problematische schulden zit hier ook weer een groot verschil tussen de gemeente. De grootste gemeente is Eindhoven met 1.690 huishoudens en de kleinste gemeente Reusel-De Mierden met 50 huishoudens.

In de Brainportregio bevinden zich 26.900 huishoudens in 2024 zich in laag langdurig inkomen

In de Brainportregio hebben 8,2% van de huishoudens langdurig (langer dan vier jaar) een minimuminkomen in 2024. Dit percentage ligt onder het landelijk gemiddelden van 9,3%. Regio’s zoals Utrecht en Noordoost-Brabant hebben een beter gemiddelden met 7,5%. 
Verder leven 6.200 minderjarige kinderen in huishoudens met langdurige armoede in de Brainportregio in 2024, waarvan ongeveer 62,9% zich in de gemeente met de grotere steden (Helmond en Eindhoven) bevindt. 

Opleidingsniveau en arbeidsmarktpositie

Ongeveer één derde van de bevolking in de Brainportregio heeft een bachelor of masterdiploma op zak

De verdeling van de bevolking ten opzichte van het hoogstbehaalde onderwijsniveau is in 2024 voor de Brainportregio nagenoeg hetzelfde als het landelijk gemiddelden. Een regio zoals Amsterdam heeft bijvoorbeeld meer master geschoolden, terwijl in Twente dit er juist minder zijn. In de afgelopen 10 jaar is te zien dat er verschuiving plaats vind naar hoger opgeleiden en hierin volgt Brainport de landelijke trend. Waarin de leeftijdscategorie 65 tot 75 jaar nog maar 26,3% in het bezit is van een bachelor of master is dit voor de leeftijdscategorie 25 tot 35 jaar 49,6%. 

Het aantal inwoners met beperkte basisvaardigheden wordt geschat op 86.800 in de Brainportregio

Vanuit BasisvaardighedenInzicht is het aantal inwoners met basisvaardigheden bepaald aan de hand van de bevolkingsregisters op 31 december 2022. Deze cijfers zijn een schatting en het kan zijn dat cijfers de werkelijkheid niet geheel weerspiegelen. In Eersel ligt bijvoorbeeld het aandeel inwoners dat beperkt basisvaardig is hoog met 39%, daarna volgt Oirschot en Valkenswaard met 29% en 26%. Het aantal inwoners met basisvaardigheden is in Eindhoven het hoogst met 47.600.

Stabiele trend sinds 2022 in onbenut arbeidspotentieel

In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is het onbenut arbeidspotentieel in 2024 30.000 personen. Dit is 7,7% van de potentiele beroepsbevolking. Het onbenut arbeidspotentieel in Zuidoost-Brabant is 68.000 (8,6% van de potentiele beroepsbevolking. In de regio's Amsterdam en Rotterdam ligt dit percentage een stuk hoger met 10,6% en 9,6%.

Het onbenut arbeidspotentieel voor de Brainportregio samen is 50.000

Het onbenut arbeidspotentieel in de arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant is in 2024 34.000 personen. Deze groep kan onderverdeeld worden in vijf categorieën, waarvan de grootste groep, werkzame personen die meer uur willen werken en aangeven beschikbaar te zijn, uit 14.000 personen (3,5% v/d potentiële beroepsbevolking) bestaat. De opvolgende groep heeft 11.000 personen (2,8% v/d potentiële beroepsbevolking) en bestaat uit werklozen.

In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel heeft een onbenut arbeidspotentieel van 15.000 personen in 2024. De groepen wil meer uren werken, beschikbaar en werkloos zijn ook hier weer het grootste met 7.000 (3,6%) en 5.000 (2,6%) personen. 

Toename in de groep inwoners die 1 tot 2 jaar zonder werk zitten 

De meeste inwoners die zonder werk zitten heeft al vier jaar of langer geen werk. In de Brainportregio gaat dit in 2024 om 62.800 inwoners van 15 tot 65 jaar. Dit betekent niet dat deze groep allemaal beschikbaar is voor werken. 
Ten opzichte van het jaar ervoor heeft de groep van inwoners die al 1 tot 2 jaar zonder werk zitten en tussen de 15 en 65 jaar zijn de meest opmerkelijke trend. Deze groep heeft namelijk een toename van 23,2%.
 

Groei in de groep jongeren die niet werkzaam en geen opleiding volgt

Het aantal jongeren in 2024 die werkzaam zijn naast hun opleiding in Brainportregio is 46.200 jongeren. Dit is 38,9% van het totaal aantal jongeren in de regio. In de afgelopen drie jaar is deze trend vrijwel gelijk gebleven. 
Het aandeel jongeren dat in 2024 niet werkzaam is en geen opleiding volgt is 10.600 (8,9%). De groep jongeren groeit gemiddeld met 550 jongeren per jaar in de afgelopen vijf jaar. 

Sociaal-economische status

Alleen gemeente Eindhoven en Helmond score negatief op de totale SES-WOA score

De SES-WOA is een indicator voor de sociaaleconomische status van een regio op basis van welvaart, opleidingsniveau en arbeidsverleden van huishoudens. Deze indicator is opgesteld door CBS.
De gemeente Eindhoven en Helmond score het laagste met -0,04 en -0,05. De gemeente Nuenen, Heeze-Leende, Son en Breugel en Waalre gaan aan top met hun gemiddelde score. 
Opvallend is dat in de deelscore opleidingsniveau meer gemeente in het negatief score dan bij de deelscore van arbeidsverleden.