‘Het behouden van goede vakmensen is het nieuwe werven’
Wie vandaag een technisch bedrijf binnenloopt, hoort waarschijnlijk: het wordt steeds belangrijker om goede vakmensen te behouden. Tegelijkertijd blijft de vraag naar nieuwe medewerkers groot en iser ook nog veel onbenut talent, dat openstaat voor een nieuwe stap in hun carrière, zolang ze die kans maar krijgen. Om de groei van de semiconsector mogelijk te maken, investeren de Koninklijke Metaalunie, FME en Brainport Development binnen het Beethoven Talentprogramma onder meer in de Brainport Academy: een samenwerking waarin bedrijven, onderwijs en overheid werken aan om- en bijscholing. Door het bundelen van krachten worden vraag en aanbod steeds beter bij elkaar gebracht.
Voor Anke Meuffels van branchevereniging Koninklijke Metaalunie en Ethel van Groenestijn van ondernemersorganisatie FME begint dat meestal met luisteren. Samen met hun collega’s staan ze in nauw contact met ondernemers die worstelen met personeelstekorten, scholen die willen weten wat bedrijven nodig hebben en mensen die nadenken over een carrière-switch richting techniek. Die signalen nemen ze mee de regio in. ‘Bedrijven weten ons goed te vinden’, vertelt Anke. ‘Ze lopen ergens tegenaan, bijvoorbeeld omdat ze mensen zoeken of iemand willen omscholen. Samen met onze O&O-fondsen helpen we ze om met minder mensen meer voor elkaar te krijgen, bijvoorbeeld met werkplekleren. Ook staan we in nauw contact met het onderwijs. Doordat we die werelden met elkaar verbinden, ontstaan mooie oplossingen.’
Ook Ethel kent die praktijk van dichtbij. Voordat ze bij FME begon, gaf ze leiding aan een software-engineeringbedrijf, waar vacatures soms maanden openstonden. ‘Ik weet hoe frustrerend dat kan zijn, voortdurend zoeken naar die geschikte kandidaat. Daarom geloof ik ook zo in samenwerken en aanhaken op wat er al is, want er gebeurt al ontzettend veel. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Onze rol is juist om bedrijven te laten zien welke mogelijkheden er al zijn en partijen met elkaar in contact te brengen.’
Belangrijkste kapitaal
Dat vraagt ook iets van bedrijven zelf. Volgens Astrid van Deelen van Brainport Development is de tijd voorbij dat organisaties zochten naar de ‘ideale kandidaat’. ‘Het schaap met vijf poten, de kant-en-klare vakman, is nauwelijks meer te vinden. Door de demografische ontwikkelingen weten we gewoon dat er niet vanzelf meer mensen bij gaan komen.’ Daarom raadt ze aan meer te investeren in je huidige medewerkers. ‘Behoud is het nieuwe werven. De vakmensen die je hebt, dat talent, is ons belangrijkste kapitaal.’
Dat betekent dat ook bedrijven verder moeten kijken dan de perfecte kandidaat. Iemand zonder technische achtergrond kan soms verrassend goed op zijn plek blijken. ‘De mooiste verhalen zijn vaak juist die van mensen die een compleet andere route hebben afgelegd’, zegt Anke. ‘Neem iemand die jarenlang bakker is geweest en uiteindelijk in een metaalbedrijf terechtkomt. Zo iemand had misschien nooit zelf bedacht dat techniek bij hem zou passen, maar blijkt er vervolgens helemaal zijn draai te vinden. Zulke voorbeelden laten zien hoeveel potentieel er is, als je bereid bent breder te kijken. Dat vraagt wel om een goede basis, voldoende begeleiding op de werkvloer en collega’s die de tijd krijgen om iemand écht op weg te helpen.’
Eerste Hulp Bij Overstappers
Nieuwe doelgroepen aantrekken is één opgave, ze ook succesvol laten landen op de werkvloer vergt meer. Daarom ontwikkelde de Techniekcoalitie Brabant, waar onder andere FME en Koninklijke Metaalunie onderdeel van uit maken, de toolkit Eerste Hulp Bij Overstappers (EHBO). Op het eerste gezicht lijkt het een gewone EHBO-koffer, compleet met rood doosje en wit kruis. Alleen zit er geen verband of pleisters in. ‘Het bevat tips voor de collega’s die een nieuwe medewerker begeleiden’, legt Anke uit. ‘Iemand die uit een andere sector komt, weet misschien nog niet hoe kostbaar een machine is of hoeveel uren engineering er in een product zitten. Dat is helemaal niet erg, maar je moet mensen daar wel rustig in begeleiden. Met de tips in de EHBO-koffer helpen we huidige collega’s om nieuwe werknemers een warm welkom te geven en hen stap voor stap wegwijs te maken binnen het bedrijf.’ Volgens Ethel laat dit voorbeeld zien dat een succesvolle overstap nooit alleen om de nieuwe medewerker draait. ‘We kijken vaak naar degene die binnenkomt, terwijl de collega’s op de werkvloer minstens zo belangrijk zijn. Als zij de tijd en handvatten krijgen om nieuwe collega’s in te werken, vergroot dat de kans op een soepel inwerktraject én voorkomt het extra werkdruk.’
Van losse schakels naar één netwerk
Die manier van samenwerken stopt niet bij individuele bedrijven. Via initiatieven als Techniekcoalitie Brabant, Klik op Morgen, het landelijk aanvalsplan Techniek en Brainport Industries College brengen FME en Koninklijke Metaalunie ondernemers actief in contact met scholen, zodat bedrijven eerder kunnen meedenken over opleidingen en studenten beter voorbereid de arbeidsmarkt op gaan.
‘We beginnen niet bij nul’, benadrukt Astrid. ‘Er lopen al veel goede initiatieven. Met de middelen uit het Beethoven Talentprogramma investeren we in de ontwikkeling van de Brainport Academy waar bedrijven, onderwijs en overheid samenwerken aan om- en bijscholing en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.’ Waar FME en Koninklijke Metaalunie vooral de belangen van het bedrijfsleven vertegenwoordigt, bewaakt Brainport Development het grotere geheel. Zo sluiten nieuwe trajecten beter aan op wat bedrijven nodig hebben én vinden ondernemers, onderwijs en werkzoekenden elkaar sneller.
‘We hebben iedereen nodig’
Want de opgave gaat verder dan alleen het invullen van vacatures. De Brainportregio groeit hard, maar volgens Astrid mag dat nooit betekenen dat alleen hoogopgeleiden profiteren. ‘We willen geen Silicon Valley worden waar alleen voor de high potentials plek is. Juist de techniek is een sector die veel mensen iets te bieden heeft. We hebben iedereen nodig.’ Dat is ook wat Anke en Ethel iedere dag motiveert. Niet de projecten, maar de mensen achter de verhalen. Ethel: ‘Ik geloof echt dat techniek mensen een prachtige toekomst kan bieden. Zodra iemand de kans krijgt om zich te ontwikkelen, zie je hoeveel er mogelijk is.’ Anke knikt: ‘Uiteindelijk gaat het om die ene persoon die dankzij een overstap of bijscholing weer perspectief krijgt én om het bedrijf dat daardoor verder kan. Dat zijn de verhalen die blijven hangen.’