Ontdek Brainport Eindhoven

In technologieregio Brainport Eindhoven werken we als denkers en als doeners slim samen. De mogelijkheden zijn eindeloos binnen Brainport. Ontdek, leer en groei.

Wat is Brainport Eindhoven?

De innovatiekracht van Brainport

De strategie

Brainport Development

PSV & Brainport Eindhoven

Sluiten Close icon

Brainport Eindhoven voor jou

Of je hier nu studeert, werkt of onderneemt; Brainport biedt eindeloos veel kansen om te groeien. Jouw succes wordt hierin bepaald door de manier waarop je jouw uitdagingen overwint. Voor ondersteuning kun je hiervoor op verschillende plekken binnen Brainport terecht. Om je kennis te verbreden, nieuwe inzichten op te doen of om gewoon een antwoord op je vraag te krijgen.

Ondernemen

Werken

Leren

Sluiten Close icon
Sluiten Close

Dankzij dromer, denker en doener verovert Cerescon vanuit Heeze de complete aspergewereld

Het witte goud, de asperge, is een seizoensgroente, ongeveer twaalf weken beschikbaar in het voorjaar tot 24 juni. Een periode waar velen watertandend naar uit kijken. Aspergesteken is nu nog vooral werk waar mensen voor nodig zijn. En die mensen zijn steeds lastiger te vinden. Als oplossing voor dit probleem bouwde het bedrijf Cerescon, uit de Brainportregio, een zelfrijdende aspergeoogstmachine die de rijpe asperge al onder de grond detecteert. “Hiermee kunnen we de aspergeteelt in West-Europa behouden”, stelt Thérèse van Vinken, mede-oprichter en manager finance, marketing & sales bij Cerescon.

Asperges steken is selectieve oogst. Daarbij oogst je alleen dat deel van het gewas dat groot genoeg is of rijp, legt Van Vinken uit. “Je moet zien wanneer het kopje bijna uit de grond komt. Dan is de asperge op zijn best.” Vaak komen arbeidsmigranten in die twaalf weken naar de aspergevelden om ze te steken. Maar door wijzigingen in de wet zijn die seizoenswerkers steeds minder te vinden. Ook buurland Duitsland kampt met dit probleem. “Vorig jaar is er in Duitsland 19 procent van het areaal niet geoogst. Omdat ze gewoon geen mensen konden krijgen. Dat is dus een enorme schadepost.”

Binnen 36 uur op je bord

Sommige telers denken eraan hun velden te verplaatsen naar goedkopere landen. Van Vinken: “Dat zou zonde zijn. Je wil de oogst zo dichtbij mogelijk organiseren. Een asperge die binnen 36 uur op je bord ligt is gewoonweg het lekkerst.”

Het idee voor de machine ontstond tijdens een familiefeest, vertelt Vinken. Waar haar zwager Marc Vermeer, aspergeteler, zijn broer en haar partner Ad, machinebouwer voor onder meer ASML en Philips, uitdaagde: “Nu heb je heel je leven al machines gebouwd en nog nooit iets nuttigs gedaan, zou dat niet eens tijd worden?” Een aspergeoogstmachine zou in de ogen van Marc heel nuttig zijn. Ad pakt de handschoen op en gaat op zoek naar iets unieks om te bouwen. “Iets dat je kunt beschermen met een patent. Want kun je dat niet, dan levert het je uiteindelijk niets op”, aldus Van Vinken.

Dat unieke vond Ad door een opmerking van Marc dat je asperges onder de grond zou moeten zien, gaat ze verder. “‘Waarom’, vroegen wij. Marc antwoordde dat een asperge verkleurt en bloemt eenmaal boven de grond. Dat wil je voor zijn, want de kwaliteit is veel beter als je hem steekt net voor hij de grond uitkomt.” Het prijsverschil voor een betere kwaliteit is echt gigantisch, voegt Van Vinken toe: “Dat kan oplopen tot een factor twee of drie.”

Aan de keukentafel in Heeze begint de ontdekkingstocht van de broers Vermeer. Ad probeert eerst radar, zogenoemde ground penetrating radar, een techniek die hij laat patenteren. Van Vinken: “Maar met radar was de asperge wel te zien, maar de resolutie was te laag.” Een volgende poging gebruikte een radiofrequente straling vanaf de zijkant van het bed. Ook daarbij was de resolutie onvoldoende, zegt Van Vinken. “En de straling kreeg je niet goed gestuurd in een aspergebed.”

De asperge als antenne

Uiteindelijk kwam Ad op het idee een elektrisch signaal de grond in te sturen. “Omdat de asperge 95 procent water is, pakt het dat elektrische signaal op. Zo fungeert het als een soort antenne.” Geavanceerde naderings-sensoren detecteren ondergronds de asperges zonder de asperge aan te raken. Een technologie waarop Cerescon patent heeft. Eenmaal in de buurt van een asperge, zie je de stroom oplopen, legt Van Vinken uit. “Zo kunnen we onder de grond detecteren waar de asperges zitten.” De coördinaten van de asperge gaan naar de steekrobot zodat die weet waar hij moet steken. “Dan ‘dunken’ we die asperge op een transportband. Met veel zand om te voorkomen dat hij beschadigt.”

Tenslotte maakt de machine het gat dicht. Een belangrijke stap is, stelt Van Vinken. “Want als er een gat zit dan groeit de volgende asperge krom. Wat de kwaliteit van je asperges niet ten goede komt.”

Aanvankelijk bemoeit Van Vinken zich niet met het project van haar man en zijn broer. “Maar zet een machinebouwer samen met een aspergeteler om tafel, dan gebeurt er veel behalve dat er een bedrijf ontstaat.” Toen er een opdracht aan een groot bedrijf werd gegeven, kwam ze in actie: “Waar gaat dat geld vandaan komen? Wie gaat dat betalen?” Als zzp’er heeft Van Vinken ruime ervaring in onder meer projectmanagement en marketing. Ze besluit te helpen. Voor een paar maanden, denkt ze dan nog.

Dromer, denker en doener

De drie blijken een goed team. Marc als ‘dromer’ met de ervaring uit de praktijk, Ad als ‘denker’ van een oplossing en Van Vinken als ‘doener’ met haar organisatietalent. Ook vinden ze een lokale investeerder, Welten, die met hen de droom wil waarmaken. Daarnaast weet Van Vinken een subsidie van Metropoolregio Eindhoven toegekend te krijgen en een bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Omdat ze elkaar aanvullen, besluiten ze met zijn drieën verder te gaan. Begin december 2014 schrijft het drietal zich in als bedrijf.

Een week later slaat het noodlot toe. Marc overlijdt op 51-jarige leeftijd plotseling aan een hersenvliesontsteking. Het is mede door de reactie van de weduwe dat Ad en Van Vinken uiteindelijk besluiten door te gaan: “Ze zag ons in het ziekenhuis en het eerste wat ze zei was: ‘Jullie moeten doorgaan met die machine, want daar was hij constant over bezig.’”

De eerste weken na Marcs dood willen beiden nog stoppen. Van Vinken: “Ook omdat Marc onze link naar de aspergewereld was. Als ik heel eerlijk ben, was het enige dat ik van asperges wist, hoe ik ze klaar moest maken. Ik had nog nooit asperges gestoken, wist toen nog niet eens dat er verschillende rassen zijn en hoe die bedden eruit zien.”

Kennis uit de praktijk

Toch gaan ze door en Van Vinken zet een UserGroup op, met verschillende telers uit Nederland en Duitsland. Die gebruikersgroep fungeert vandaag de dag nog steeds. Aan hen legt het tweetal hun ideeën voor. Er komt een werkende machine. “Toen nog getrokken door een tractor.” Dat idee blijkt uiteindelijk niet rendabel. “Want een tractor kost met een chauffeur zo’n 55 tot 60 euro per uur en steekt voor ongeveer 90 euro per uur. Met die 30 euro kun je geen machine van zo’n drie, vier ton terugverdienen.”

Als er meer rijen konden worden gestoken, dan zou het een ander verhaal zijn. Maar dan is er wel een ander probleem: “Een machine voor meer rijen oogst al gauw zo’n 50 hectare. Maar telers hadden allemaal relatief kleine velden vooral in Nederland. Die zouden te veel tijd kwijt zijn om van het ene veld naar het andere te rijden. We merkten dat zelfs de grootste teler van Nederland aan het dubben was of die machine hem wel paste.” Er wordt opnieuw flink nagedacht en een zelfrijdende machine ontstaat als oplossing.

Testen en demonstreren

Die verandering kost de start-up een jaar. “We hadden al drie seizoenen getest. De uitdaging bij asperges is dat het seizoen maar 12 weken duurt. Wil je naar de markt dan moet je in die periode ook demonstreren. Bij een demonstratie moet alles vlekkeloos verlopen. Dat lukt niet als je test.” Uit ervaring weet Van Vinken dat je telers iets moet laten zien, wil je ze overtuigen. “Met een powerpointpresentatie doe je dat niet. Alleen met een werkende demonstratie haal je ze over de streep.”

Door de modulaire opzet bouwt Cerescon de oogstmachine relatief snel om naar een zelfrijdende versie. In oktober 2020 verkoopt het bedrijf er drie. Twee aan Nederlandse telers en een machine aan een Duitse. Het bedrijf groeit van een start-up naar een scale-up, zegt Van Vinken trots. Er zijn aandeelhouders, er werken twintig mensen en sinds 1 juli vorig jaar is er een nieuwe CEO, Denick Murraij.

Brainportregio

Omdat Van Vinken en Vermeer in de Brainportregio wonen en werken, hebben ze er een groot netwerk. “In deze regio zit zoveel kennis en er is veel maakindustrie. Omdat wij een ‘kopstaart’-bedrijf zijn, helpt deze regio enorm.” Van Vinken praat bijvoorbeeld regelmatig bij met Piet van der Wielen, programmamanager Business bij Brainport Development. Of met anderen binnen die organisatie: “Als ik ergens op vastloop dan bel ik ze. Zo gaan er vaak deuren openen die anders dicht blijven.”

Van Vinken merkt dat de mensen die bij Cerescon werken, het vooral mooi vinden dat “wat ze bedenken, wordt gebouwd”. “Je ziet het een paar maanden later terug in ijzer en zand. Bij een bedrijf als ASML werk je aan een klein stukje van een grote machine. Bij ons leer je een hele machine bouwen. De machine staat bij ons in de hal. Iedereen werkt eraan. Ook zorgen we er altijd voor dat iedereen mee het veld op gaat in het seizoen. Zelfs de financial controller staat soms op het veld - gewoon om dat gevoel te hebben.”

Vooruitkijkend ziet Van Vinken nieuwe selectieve oogstrobots voor zich. Voor de oogst van bijvoorbeeld tomaten, paprika’s of ander fruit en groentes die je pas moet oogsten als ze rijp zijn. Van Vinken heeft dan wel een voorwaarde: “Geen seizoensgebonden groente de volgende keer. Want die 12 weken zijn altijd weer een race tegen de klok.”